Structureren met alinea’s
De opbouw van een alinea
Een goede alinea bestaat uit een kernzin en een uitwerking van de kernzin in de overige zinnen.
De kernzin
De kernzin bevat de belangrijkste informatie, de kern van wat je wilt zeggen in die alinea. Het beste kun je de kernzin als eerste, tweede of laatste zin opnemen. Lezers kijken bij voorkeur op die plaatsen om een snel overzicht te krijgen van de inhoud. Heb je goede kernzinnen geschreven, dan kun je ze gebruiken om je structuur te controleren én om je samenvatting te beginnen.
Uitwerking van de kernzin
De kernzin werk je uit in de rest van de alinea. Een alinea wordt daardoor gemiddeld tussen de drie en tien zinnen (of vier tot twaalf regels). Uitwerkingen van een kernzin kunnen onder andere bestaan uit een voorbeeld, een nadere uitleg of toelichting.
-
Een voorbeeld als uitwerking
In het volgende voorbeeld staat de kernzin op de tweede plaats. Vaak is de eerste zin van een alinea een brug naar de vorige. De laatste zin van de vorige alinea zal ongeveer zo zijn: "Het Naardermeer neemt een bijzondere positie in binnen Natuurmonumenten." In de rest van de alinea worden voorbeelden gegeven bij de kernzin.
-
Een nadere uitleg of toelichting als uitwerking
In het volgende voorbeeld staat de kernzin met de belangrijkste mededeling op de eerste plaats. De rest van de alinea bevat een nadere toelichting van de kernzin.
-
Argumentatie als uitwerking
In het volgende voorbeeld is eerst de argumentatie gegeven. Het standpunt, de kernzin van de alinea, is in dit geval de laatste zin.
De samenhang tussen alinea’s
Voor de samenhang tussen alinea’s moet je goed bedenken wat de logische lijn in de informatie is. Je hebt hierover al nagedacht bij het ordenen van informatie en je hebt dit weergegeven in je tekstschema.
Om de samenhang tussen alinea’s goed weer te geven neem je regelmatig in de tekst zinnen of passages op die de lezer duidelijk maken hoe de tekst is opgebouwd of hoe hij de informatie in een bepaalde passage moet opvatten.
Er zijn vier manieren waarop je het verband tussen verschillende alinea’s kunt aangeven: met herhaling, overgangszinnen met verwijswoorden, aankondigende zinnen of signaalwoorden.
De verschillende manieren om samenhang tussen alinea’s helder te maken, kunnen ook gecombineerd worden. Ook binnen de alinea’s is het aan te raden om het verband tussen zinnen duidelijk te maken door signaal- en verwijswoorden te gebruiken.
-
1. Door herhaling
Aan het begin van de nieuwe alinea worden woorden of woordgroepen uit de vorige alinea herhaald.
-
2. Door overgangszinnen
Overgangszinnen zijn samenvattende zinnen die je aan het begin of het eind van een alinea plaatst. Ze bevatten eventueel verwijswoorden (zoals die, deze, hiermee, dergelijke).
-
3. Door aankondigende zinnen
Aankondigende zinnen dienen als een soort leeswijzer voor de lezer. Je kunt hierin aangeven wat je in de volgende alinea’s behandelt. In de inleiding kun je ze gebruiken om de opbouw van je tekst aan te geven.
-
4. Door signaalwoorden
Signaalwoorden geven het verband tussen verschillende zinnen of alinea’s aan. Voorbeelden van signaalwoorden zijn: aan de ene kant… aan de andere kant, daarnaast, bovendien, omdat, bijvoorbeeld.
De lay-out van alinea’s
Een alinea behelst altijd een kernidee. Je alinea's zijn echter eenheden die niet alleen inhoudelijk van elkaar te onderscheiden zijn. Je geeft ze daarnaast zodanig weer dat de lezer in een oogopslag ziet dat er een nieuwe alinea begint.
Er zijn drie manieren om het onderscheid tussen alinea’s typografisch weer te geven. Meestal zie je in langere teksten een combinatie van de tweede en derde manier. Hier volgen enkele voorbeelden; de tussendelen uit de alinea's zijn telkens weggehaald; dit zie je aan [...].
-
1. Op een nieuwe regel beginnen
-
2. Na een witregel beginnen
-
3. Inspringen
Er is momenteel [...] hebben een andere cultuur en meestal spreken ze een andere taal naast het Nederlands.
Twee van de belangrijkste redenen achter immigratie zijn economie en politiek [...] immigrant en asielzoeker genoemd. -
4. De combinatie
Er is momenteel [...] hebben een andere cultuur en meestal spreken ze een andere taal naast het Nederlands.
Twee van de belangrijkste redenen achter immigratie zijn economie en [...] immigrant en asielzoeker genoemd.Uit een rapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) is gebleken [...] bijna 1 miljoen moslims.
Een groot deel van de moslim immigranten komt uit Marokko en Turkije [...] en sociaal-economische positie.