Gelukkig bestaat er vaktaal, ook wel vakjargon genoemd! Anders zou het heel wat langer duren voor loodgieters, programmeurs of chirurgen om elkaar begrepen. Gebruik dus gerust vaktaal als je met een collega of andere insider communiceert. De zaak verandert als je voor leken schrijft of spreekt. Kies in dat geval voor de 'lekenvariant' van het woord.

Je kunt de vakterm ook introduceren en vervolgens een korte uitleg van het begrip geven. In de rest van de tekst kun je het begrip dan gewoon gebruiken. Een begrip als inflatie kun je bijvoorbeeld beter uitleggen dan er het Nederlandse begrip geldontwaarding voor te gebruiken.

In teksten uit het hoger onderwijs vind je academische woorden, die in andere teksten veel minder vaak worden gebruikt, zoals abstract, participeren en omissie. Het is belangrijk om deze woorden te kennen en te weten hoe je ze precies moet gebruiken.

Teksten in het hoger onderwijs moeten meestal geschreven worden in een wetenschappelijke schrijfstijl:

• formeel en onbevooroordeeld: je geeft geen meningen zonder argumentatie en je overdrijft niet;
• helder en precies: de lezer hoeft niet te interpreteren wat je bedoelt;
• beknopt en goed gestructureerd: je richt je op de kern van je onderwerp, zonder al te veel bijzaken;
• voorzien van goede bronnen: je baseert je op betrouwbare bronnen;
• correct en consistent: je zorgt voor een goede redactie.

Oefenen: passend of niet?

Kun je de spreektaalwoorden van de academische taal onderscheiden?

Vreemde woorden zijn woorden die lang niet alle lezers direct begrijpen. Vaak kennen ze wel de meer gangbare variant van het woord. 

De vreemde woorden zijn vaak ‘vernederlandste’ woorden, die onder andere uit het Latijn afkomstig zijn. Het advies is om ze alleen te gebruiken in de volgende gevallen:

• Het vreemde woord is gangbaarder dan de vertaling: pacemaker versus hartstimulator.
• Er bestaat geen goed Nederlands alternatief van het woord: überhaupt, computer.
• Het vreemde woord klinkt aangenamer: transpireren versus zweten.
• De Nederlandse term dekt de lading niet goed: file versus folder.
• Het vreemde woord is korter: tutoyeren versus met ‘jij’ aanspreken.
• In de context waarin je schrijft, is het vreemde woord gangbaarder: artsen spreken onderling in vaktaal, over een fractuur, niet over een breuk.

Oefenen: van moeilijke en vreemde naar heldere woorden

Weet jij wat de vreemde woorden betekenen en door welk woord je ze dus zou kunnen vervangen?

Een lang woord is een woord dat uit meer dan zes lettergrepen bestaat. Het is niet zo dat lange woorden altijd moeilijker te begrijpen zijn dan korte, maar met name samengestelde lange woorden vertragen het lezen. Als lezer moet je namelijk steeds nagaan uit welke delen het woord precies is samengesteld. Je kunt ze daarom beter niet gebruiken. 

Vooral samengestelde lange woorden als pensioenfondstoetredingsvoorwaarden, rimpelbuisobstakelbeveiliger of milieubeschermingsmaatregelen zijn lastig te lezen. Dit soort woorden zijn vaak makkelijk op te splitsen door het kernwoord ervan naar voren te halen.